Muğla’nın Yatağan ilçesine bağlı Deştin Mahallesi ile Menteşe ilçesine bağlı Bayır Mahallesi arasındaki Tekağaç bölgesinde kurulması planlanan entegre çimento fabrikası ve hammadde ocaklarına karşı mücadele sürüyor.
Deştin Çevre Platformunun çağrısıyla Muğla İdare Mahkemesi önünde bir araya gelen yöre halkı, projenin üçüncü kez verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu” kararının iptal edilmesi talebiyle “Adalet Nöbeti” başlattı.
Her perşembe saat 13.30’da sürdürülmesi planlanan nöbette, devam eden davanın mevcut bilirkişi raporuna dayanılarak sonuçlandırılmaması istendi. Yurttaşlar, dosyanın yeni ve bağımsız bir bilirkişi heyetine gönderilmesiyle bölgede yeniden keşif yapılması çağrısında bulundu.
İki ÇED kararı yargıdan döndü
Muğla Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından gerçekleştirilmek istenen proje için geçmişte verilen iki ÇED olumlu kararı, açılan davalar sonucunda idare mahkemelerince iptal edildi.
İkinci iptal kararı 2023 yılında verildi. Mahkeme kararının Danıştay tarafından 2024’te onanmasıyla proje hakkındaki iptal hükmü kesinleşti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise projeyi yeniden değerlendirmeye aldı ve 3 Temmuz 2025’te üçüncü kez ÇED olumlu kararı verdi. Kararın ardından Muğla Büyükşehir Belediyesi, bölge sakinleri ve çevre örgütleri yeni bir iptal davası açtı.
Davacılar, proje alanında ve üretim yönteminde önceki yargı kararlarını geçersiz kılabilecek esaslı bir değişiklik yapılmadığını savunuyor.
Bilirkişi raporuna itiraz edildi
Yeni dava kapsamında Muğla 3. İdare Mahkemesi tarafından görevlendirilen dokuz kişilik bilirkişi heyeti, 17 Haziran 2026’da proje sahasında keşif yaptı.
Heyetin 6 Temmuz’da mahkemeye sunduğu raporda proje, incelenen uzmanlık alanları açısından uygun bulundu. Raporun önceki davalarda hazırlanan olumsuz bilirkişi değerlendirmelerinden farklı bir sonuca ulaşması yöre halkı ve belediyelerin tepkisini çekti.
Muğla Büyükşehir Belediyesi, raporun bilimsel ve teknik yönden yetersiz olduğunu, çevresel riskleri gerektiği gibi değerlendirmediğini ve kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla çeliştiğini belirterek 21 Temmuz’da itirazda bulundu. Belediye, yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmasını ve bölgede yeniden inceleme yapılmasını talep etti.
Rapora ait dijital belgenin geçmişinde şirket adına çalıştığı belirtilen bir danışmanın isminin bulunduğu da basına yansıdı. Bu kayıt, raporun söz konusu kişi tarafından hazırlandığını tek başına kanıtlamasa da belgenin oluşturulma sürecinin açıklığa kavuşturulması yönündeki talepleri artırdı. Belediye, bilirkişi raporuyla ilgili olarak 13 Ağustos’ta suç duyurusunda bulundu.
Orman, su ve tarım alanları için uyarı
Yöre halkı, çimento fabrikası ile hammadde ocaklarının ormanları, su kaynaklarını, tarım alanlarını ve zeytinlikleri olumsuz etkileyeceğini savunuyor.
Fabrikanın yaratacağı toz ve hava kirliliğinin insan sağlığını tehdit edebileceği; taş ocaklarındaki patlatmalar ile ağır tonajlı araç trafiğinin çevredeki yerleşimlerin yaşam koşullarını değiştireceği belirtiliyor.
Önceki yargılama süreçlerinde hazırlanan bilirkişi raporlarında da projenin toz hesaplamaları, zeytinliklere etkisi ve doğurabileceği geri dönüşü güç çevresel zararlar konusunda eksiklikler bulunduğu değerlendirilmişti.
Nöbet her perşembe sürecek
Deştin Çevre Platformu, mahkeme yeni ve tarafsız bir bilirkişi heyeti görevlendirene kadar nöbeti sürdürmeyi planlıyor. Yöre halkı, yaklaşık 20 yıldır mücadele ettikleri projeye ilişkin karar sürecinin şeffaf, bilimsel ve kamu yararını gözeten bir biçimde yürütülmesini istiyor.
Üçüncü ÇED olumlu kararına karşı açılan dava henüz sonuçlanmadı. Mahkemenin mevcut bilirkişi raporuna yönelik itirazları nasıl değerlendireceği ve yeni bir keşif yapılıp yapılmayacağına ilişkin karar bekleniyor.
