İstanbul Fatih’te bir otel odasında konaklayan Böcek ailesinin —anne, baba ve iki çocuk— kısa süre içinde yaşamını yitirmesi, yalnızca ağır bir aile trajedisi değil; Türkiye’de uzun süredir uyarı verilen halk sağlığı ve denetim krizinin somut bir göstergesi olarak tartışılıyor.
Türk Tabipleri Birliği (TTB) Halk Sağlığı Kolu Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Nasır Nesanır, Tıp Dünyası’nda yayımlanan değerlendirmesinde, olayı “tekil bir hata” değil, yıllardır biriken yapısal çöküşün dışavurumu olarak niteliyor.
“Talihsiz bir olay” değil, sistem sorunu
Nesanır’a göre, Böcek ailesinin ölümü “talihsiz bir olay” olarak geçiştirilemez. Türkiye’de halk sağlığı alanında denetim zafiyetleri, yetkin olmayan personel istihdamı, kontrolsüz ve kayıtsız kimyasal uygulamaları artık sistemik bir sorun haline gelmiş durumda. Bu son olay, o birikmiş riskin ölümcül biçimde açığa çıkmış hali olarak görülüyor.
Kağıt üstünde sıkı, pratikte delik deşik mevzuat
Türkiye’de otel ve benzeri işletmelerde böcek ilaçlaması yapan şirketler, “Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” uyarınca çalışmak zorunda. Yönetmelik, kullanılacak maddeleri “biyosidal ürün” olarak tanımlıyor ve bu ürünlerin yalnızca Sağlık Bakanlığı’nın ruhsat verdiği preparatlar arasından seçilebileceğini hükme bağlıyor. Yönetmelikte, kaza ve zehirlenmelerde sorumluluk açık biçimde paylaştırılmış: Ekip sorumlusu, mesul müdür, işyeri sahibi olası zehirlenmelere karşı tedbirlerin alınması, ilkyardımın sağlanması ve gerekli sağlık kuruluşuna sevk konusunda ayrı ayrı sorumlu tutuluyor. Buna rağmen, Böcek ailesinin ölümü, bu sorumluluk zincirinin fiiliyatta işlemediğini düşündürüyor.
Asıl tartışılması gereken: Otel ne zaman, nasıl denetlendi?
Kamuoyunda tartışma çoğunlukla “otel mi suçlu, yemek mi zehirledi, acil hekimi ne dedi?” eksenine sıkışmış durumda. Nesanır ise asıl soruların sistem düzeyinde sorulması gerektiğini vurguluyor. Otel en son ne zaman denetlendi? Denetimlerde herhangi bir uygunsuzluk saptandı mı? İlaçlama kayıtları tam, düzenli ve denetlenebilir miydi? Kullanılan kimyasalın içeriği ve ruhsat durumu kim tarafından kontrol edildi?
Nesanır, Türkiye’de denetim birimlerinin hem personel sayısı hem de uzmanlık düzeyi açısından “ciddi biçimde zayıflatıldığını” belirterek, olayın bu zayıflamanın ölümcül bir sonucu olduğunu savunuyor.
Alüminyum fosfit mi, alüminyum fosfat mı? Hayati önemde bir “harf farkı”
Olay sonrası kamuoyunda sıkça dile getirilen “alüminyum fosfat” ifadesine de teknik bir düzeltme getiriliyor. Nesanır’a göre ölümle ilişkilendirilen madde alüminyum fosfit. Nemle temas ettiğinde fosfin gazı açığa çıkarıyor ve bu gaz dakikalar–saatler içinde öldürücü olabiliyor. Alüminyum fosfat ise gıda ve ilaçlarda katkı maddesi olarak kullanılan, toksisitesi görece düşük, farklı bir bileşik. İki ismin benzerliği, kamuoyunda yanlış bilgilendirme ve kafa karışıklığına yol açıyor; oysa burada söz konusu olan, doğru kullanımı son derece kritik bir yüksek riskli kimyasal.
Haberin devamı için: https://www.tipdunyasi.dr.tr/2025/11/dort-kisilik-ailenin-olumu-halk-sagligi-sistemindeki-yapisal-cokusun-aynasi/
