Türkiye siyaseti uzun süredir yalnızca sandık sonuçları üzerinden değil, hukuk mekanizmasının siyasal alan üzerindeki etkisi üzerinden de okunuyor. Son dönemde kamuoyunun gündemine taşınan “mutlak butlan” tartışmaları ise bu ilişkinin artık teknik bir hukuk meselesi olmaktan çıktığını ve doğrudan rejim tartışmasının merkezine yerleştiğini gösteriyor. Çünkü mesele yalnızca bir davanın sonucu değil; devlet gücünün siyaseti şekillendirme kapasitesinin hangi noktaya ulaştığıdır.
Bugün Türkiye’de muhalefete yönelik açılan birçok davanın toplumun önemli bir kesimi tarafından siyasi olarak değerlendirilmesinin temel nedeni de burada yatıyor. Hukukun bağımsızlığına ilişkin tartışmalar büyüdükçe, alınan kararların meşruiyeti kadar, zamanlaması da sorgulanıyor. Özellikle ana muhalefet partisi CHP üzerinden yürüyen süreçler, iktidarın seçim öncesi siyasal alanı yeniden dizayn etmeye çalıştığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.
Modern demokrasilerde muhalefetin zayıflatılması yalnızca seçim kaybetmesiyle değil, iç krizlere sürüklenmesiyle de mümkün hale gelir. Parti içi gerilimlerin artırılması, liderlik tartışmalarının büyütülmesi ve kamuoyu güveninin aşındırılması; doğrudan siyasi mühendisliğin araçları olarak görülür.
Rakip siyasi aktörlerin etkisizleştirilmesi Türkiye’de uzun süredir tartışılan “tek adam yönetimi” eleştirilerini yeniden gündemin merkezine taşıyor.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle birlikte yürütme gücünün tarihsel ölçekte büyük bir merkezileşme yaşadığı hali hazırda ortada. Bugün yaşananlar, yalnızca yürütmenin güçlenmesi değil; siyasal rekabet alanının da iktidarın kontrolüne daha açık hale geldiğini gözlemlenir durumda.
Türkiye’de son yıllarda yaşanan gelişmelere bakıldığında muhalefetin siyasal kapasitesinin hukuk yoluyla baskılanması algısı güçlendikçe, seçmenin demokrasiye olan inancı da aşınıyor. Bu yalnızca bir parti meselesi değildir. Asıl mesele, iktidarın değişebilirliği fikrinin toplum nezdinde zayıflamaya başlamasıdır. Bir ülkede insanlar seçimle iktidarın değişebileceğine olan güvenini kaybettiğinde, demokratik yapı formel olarak devam etse bile siyasal sistem fiilen farklı bir karaktere bürünür.
“Mutlak butlan” tartışmasının Türkiye açısından en kritik yönü de budur. Hukuki bir kavramın, toplumun geniş kesimleri tarafından siyasi müdahalenin sembolü olarak görülmeye başlanması, devlet kurumlarına duyulan güvenin hangi noktaya geldiğini gösteriyor. Özellikle CHP’ye yönelik süreçlerin zamanlaması ve yarattığı siyasi etkiler, muhalefeti zayıflatmaya yönelik stratejik hamleler olarak yorumlanıyor.
Hukuk, tarafsız bir hakem olmaktan uzaklaştığı anda; siyaset yalnızca güç ilişkileri üzerinden okunmaya başlar.
Bugün Türkiye’nin önündeki temel soru artık şudur: Devlet kurumları demokratik rekabetin güvencesi mi olacak, yoksa siyasi iktidarın alanını tahkim eden araçlara mı dönüşecek?
Bu sorunun cevabı yalnızca muhalefetin geleceğini değil, Türkiye’de demokrasinin geleceğini de belirleyecek.
Asıl mesele bir davanın ötesinde, demokratik rekabetin ne kadar özgür ve adil sürdürülebileceği sorusudur. Çünkü demokrasiler sadece sandıkla değil, güçlü muhalefet, bağımsız hukuk ve eşit siyasi alanla ayakta kalır. Hukukun tarafsızlığına duyulan güven zayıfladığında ise toplumda “iktidar değişebilir mi?” sorusu büyümeye başlar.
Bugün mutlak butlan tartışmaları tam da bu nedenle önem taşıyor. Türkiye’nin geleceğinde hukuk mu siyaseti belirleyecek, yoksa siyaset mi hukuku şekillendirecek? Tartışmanın merkezindeki asıl soru artık budur.
