Greenpeace Türkiye, “İçinde Ne Var?” kampanyası kapsamında zincir marketlerde satılan yaş sebze ve meyvelerdeki pestisit kullanımını inceleyen çalışmasının ilk sonuçlarını açıkladı.
Temmuz ayında İstanbul’un Ataşehir, Kadıköy, Sancaktepe ve Sultanbeyli ilçelerindeki A101, BİM, CarrefourSA, Migros ve ŞOK mağazalarından toplam 20 domates örneği toplandı. Numuneler, uluslararası akreditasyona sahip bir laboratuvarda analiz edildi.
Her yedi üründen yaklaşık birinde mevzuata aykırılık
Greenpeace’in açıkladığı sonuçlara göre 20 domates örneğinin üçünde, yani yüzde 15’inde mevzuata uygun olmayan pestisit kullanımı belirlendi. İhlal tespit edilen ürünlerden ikisinde domates üretiminde ruhsatı bulunmayan etken maddeler yer alırken, diğer örnekte Türkiye’de 31 Aralık 2010’dan itibaren tamamen yasaklanan Chlorfenapyr bulundu.
Ruhsatsız pestisit tespit edilen iki ürünün, market raflarında yer alan Hal Kayıt Sistemi bilgilerine göre “iyi tarım” logolu olması da araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı.
20 domatesin 19’unda pestisit izi
Laboratuvar sonuçlarında yalnızca tek bir domates örneğinde herhangi bir pestisit kalıntısına rastlanmadı. Buna göre incelenen 20 ürünün 19’unda en az bir pestisit etken maddesi bulundu.
Örneklerin yedisinde ise üçten fazla farklı pestisit tespit edildi. Bu sayı toplam numunelerin yüzde 35’ine karşılık geliyor. Greenpeace’in analizinde ayrıca 20 ürünün 14’ünde PFAS içeren en az bir pestisit bulunduğu belirtildi.
Yasaklı madde A101’den alınan numunede çıktı
Açıklanan ayrıntılı sonuçlara göre mevzuata aykırılık tespit edilen ürünler üç farklı zincir marketten alındı.
Ataşehir’deki bir A101 mağazasından alınan domateste Türkiye’de yasaklı Chlorfenapyr, Sultanbeyli’deki bir BİM mağazasından alınan üründe domateste ruhsatı bulunmayan Cyromazine, Kadıköy’deki bir CarrefourSA mağazasından alınan domateste ise yine bu üründe ruhsatlandırılmamış Pirimiphos-methyl tespit edildi.
Migros ve ŞOK’tan alınan numunelerde ise Greenpeace’in açıkladığı analiz sonuçlarına göre mevzuat ihlali kaydedilmedi. Bununla birlikte bu marketlerden alınan bazı örneklerde birden fazla pestisit kalıntısı bulundu.
Marketlere “pestisit karnesi”
Greenpeace, laboratuvar sonuçlarıyla marketlerin kamuoyuna açıkladığı pestisit politikalarını birlikte değerlendirerek beş zincir için bir puanlama sistemi oluşturdu.
Buna göre ŞOK 100 üzerinden 30 puanla C, Migros ise 20 puanla D aldı. A101, BİM ve CarrefourSA’nın puanı sıfır olarak hesaplanırken üç zincir de D kategorisinde değerlendirildi. Greenpeace, çalışmanın sınırlı sayıda örnek üzerinden yapıldığını belirterek laboratuvar analizlerinin toplam puandaki ağırlığının özellikle düşük tutulduğunu da vurguladı.
Greenpeace marketlerden daha sıkı denetim istedi
Çevre örgütü, büyük perakende zincirlerinin yaş meyve ve sebze tedarikinde bağımsız laboratuvar kontrollerini yaygınlaştırmasını ve analiz sonuçlarını kamuoyuna açıklamasını istedi.
Greenpeace ayrıca aynı üründe birden fazla pestisit bulunmasına karşı daha sıkı kriterler uygulanması, şirketlerin yasal kalıntı sınırlarından daha düşük iç limitler oluşturması ve pestisit kullanımını azaltacak üretim yöntemlerine geçen çiftçilere ekonomik ve teknik destek verilmesi çağrısında bulundu.
