Bosna Savaşı’nın en karanlık iddialarından biri yeniden gündemde. İtalya’nın Milano Savcılığı, Saraybosna kuşatması sırasında zengin yabancıların para karşılığı sivillere ateş ettiği iddiası üzerine kapsamlı bir soruşturma başlattı. Bosna basınının “insan safarisi” olarak adlandırdığı bu uygulamada, 1 yaşındaki çocukların bile keskin nişancı atışlarıyla hedef alındığı öne sürülüyor.
1993’te vurulan 1 yaşındaki Irina’nın dosyası yeniden gündemde
8 Ekim 1993’te ilk doğum gününü kutlayan Irina Cisic, dört gün sonra Saraybosna’da annesiyle yürürken keskin nişancı kurşunuyla öldürüldü. Ailesi 30 yıldır “yanlışlıkla mı yoksa eğlence için mi vuruldu?” sorusuna yanıt arıyor.
Baba Cisic, “Eşim büyük bir hedefti. Neden 50–60 santimetrelik bir bebeğe ateş ettiler anlamıyoruz” diyerek acılarını dile getirmişti.
Milano’daki soruşturmanın merkezinde ‘hafta sonu keskin nişancıları’ var
İtalyan gazeteci-yazar Ezio Gavazzeni’nin yeni belgeleri sunmasıyla savcılık, Saraybosna kuşatması sırasında İtalya, ABD, Kanada, Rusya ve bazı Avrupa ülkelerinden zengin kişilerin Sırp güçlerine para ödeyerek sivillere ateş ettiği iddialarını incelemeye aldı.
İtalyan basınındaki bilgilere göre, yabancılar Cuma günü Trieste’den Belgrad’a geçiyor, Sırp birlikleri eşliğinde Saraybosna’nın tepelerine götürülüyor ve hafta sonu boyunca sivillere ateş ediyor, Pazartesi evlerine dönüyorlardı. La Repubblica, bu kişilerin “80–100 bin euroya varan meblağlar” ödediğini yazdı.
İddiaların merkezinde ise Sırbistan Devlet Güvenliği’nin (SDB) organize ettiği bir yapı ve Lahey’de savaş suçlarından mahkûm edilen eski istihbarat şefi Jovica Stanisic bulunuyor.
Belgesel, tanıklar ve yıllardır bilinen fakat kanıtlanamayan suçlar
2022 tarihli Sarajevo Safari belgeseli, yabancıların para karşılığı keskin nişancılık yaptığı iddiasını uluslararası kamuoyuna taşımıştı.
Eski Lahey Savcılığı sözcüsü Florence Hartmann’ın, “Böyle bir şeyin olduğunu biliyorduk ama nasıl organize edildiği bilinmiyordu” dediği kayıtlara geçti.
Tanık beyanları, çocukların su içerken, oyun oynarken veya sokakta yürürken vurulduğunu doğruluyor. 2007’de ifade veren eski ABD’li itfaiyeci John Jordan, “Saraybosna’ya para verip gelip sivillere ateş eden yabancılar vardı. Silahları bile buradaki askeri malzemelerden değildi” demişti.
Bosna tarafı: 30 yıldır ilk kez ciddi bir adım
Sarajevo Belediye Başkanı Benjamina Karic, 2022’de yaptığı suç duyurusunun yıllarca yanıtsız kaldığını, ancak Gavazzeni’nin yeni verileriyle dosyanın İtalya’da resmen açıldığını söylüyor. Karic ve eski bir Bosna istihbarat görevlisinin de ifade vermesi bekleniyor.
Saraybosna’nın acı bilançosu
Saraybosna kuşatması (1992-1996) boyunca 11 binden fazla sivilin öldürüldüğü, her 10 çocuktan birinin keskin nişancı kurşunuyla vurulduğu, 14 binden fazla çocuğun yaralandığı ancak hiçbir bireysel keskin nişancının yargılanmadığı iddia ediliyor.
Savcılık ‘nitelikli cinayet’ şüphesiyle ilerliyor
Milano Cumhuriyet Savcılığı, iddiaları “vahşet ve aşağılık saiklerle işlenen nitelikli cinayet” kapsamında inceliyor. Soruşturmanın seyri, hem Bosna’nın hem de Avrupa’nın 1990’ların karanlık savaş turistliği iddialarıyla ilk kez sistematik biçimde yüzleşmesine neden olabilir.
